EU chuẩn bị chế tài Iran

Trong vấn đề tranh chấp về nguyên tử với Iran, Liên hiệp Âu Châu đang chuẩn bị những biện pháp chế tài đối với Iran. Báo chí loan tin rằng các ngoại trưởng EU đã bí mật thông qua một danh sách những biện pháp chế tài mới.

Sau cuộc họp vào ngày 22-2 các ngoại trưởng EU tuyên bố một cách hoà hoãn rằng EU tiếp tục chính sách hai mặt vừa chế tài kinh tế, vừa đàm phán để bắt Iran phải từ bỏ ý định xây dựng bom nguyên tử. Thực tế là những biện pháp chế tài vừa qua đã không có hiệu quả và Iran đã lại vừa tuyên bố vào ngày 23-2 rằng Iran mở thêm một lò luyện chất phóng xạ Uranium thứ hai. Bộ ngoại giao Iran ve vãn rằng các cường quốc không cần phải lo ngại bởi Iran sẽ mời cơ quan giám sát nguyên tử năng IAEA của LHQ đến đó để giám sát.

Theo báo Spiegel thì các ngoại trưởng EU đã thông qua văn bản 13 trang về các biện pháp chế tài kinh tế và chính trị mới đối với Iran. Bên cạnh biện pháp cấm buôn bán những mặt hàng quân sự và nguyên tử với Iran và không cho những chuyên viên nguyên tử năng của Iran nhập cảnh như đã được thực hiện, thì chính sách mới nhắm đến toàn bộ nền kinh tế Iran. Để gia tăng hiệu năng các chuyên viên EU đề nghị nhắm vào lãnh vực năng lượng và tài chính của Iran, là 2 lãnh vực nhạy cảm đối với Iran.

Iran là quốc gia sản xuất nhiều dầu thứ 2 trong khối Opec và có nhiều mỏ khí đốt. 80% tiền thu được từ việc xuất cảng xuất phát từ dầu khí. Nhưng Iran sẽ không duy trì được khả năng xuất cảng nếu không có sự trợ giúp của ngoại quốc. Iran rất cần đầu tư của ngoại quốc để khai mở những mỏ dầu mới thay cho các mỏ bị cạn kiệt. Ngoài ra Iran cũng phụ thuộc vào việc nhập cảng các hàng chế biến từ dầu như xăng và dầu Diesel. Nếu thiếu chúng thì hệ thống giao thông sẽ bị sụp đổ. Iran có tìm cách tự xây dựng các nhà máy lọc dầu như bị thiếu vốn và kĩ thuật.

Tài chính là lãnh vực nhạy cảm hơn nữa đối với Iran. Khối EU có thể khoá khối ngoại tệ dự trữ của Iran tại ngoại quốc hoặc loại ngân hàng quốc gia Iran khỏi vòng lưu chuyển của tiền và tín dụng. Qua đó Iran không thể chuyển ngân quốc tế và trả tiền cho hàng nhập cảng trong đó có các thiết bị mà Iran cần cho việc sản xuất bom nguyên tử. Ngoài ra nếu các công ti bảo hiểm phương Tây không đứng ra bảo lãnh cho việc đầu tư thì các nhà đầu tư sẽ xa lánh Iran. Nếu Âu Châu cản việc bảo hiểm xuất cảng thì hàng hoá Iran sẽ trở thành đắt đỏ hơn.

Tuy EU chưa quyết định về việc gia tăng chế tài đối với Iran nhưng khuynh hướng muốn chế tài đang gia tăng trong 27 quốc gia EU, một phần vì cơ quan IAEA vừa công bố rằng họ có thông tin đáng tin về việc Iran đang chế bom nguyên tử. Muốn chế tài Iran, EU cần phải được Hội đồng Bảo an LHQ biểu quyết với sự đồng ý của Nga và Trung Quốc. Ngoài ra nếu kéo thêm được Ba Tây, Thổ Nhĩ Kì và các quốc gia vùng Vịnh thì Iran sẽ khó lòng tuyên truyền rằng đây là âm mưu phá hoại của phương Tây hoặc tay sai của Israel.

Dubai đưa thêm tên 15 nghi can dùng hộ chiếu giả

Việc điều tra vụ ám sát một lãnh tụ Hồi giáo Hamas ở Dubai và việc nghi ngờ có bàn tay lông lá của tình báo Mossad của Israel dính vào trong vụ này đang được mở rộng bằng việc công bố tên của 15 nghi căn khác. Những nghi can này cũng đã dùng hộ chiếu giả mang tên người khác để nhập cảnh vào Dubai.

Ngày 24-2, cảnh sát Dubai lại công bố thêm tên của 15 người đang bị truy nã khác. Báo chí Israel cho biết một nửa số người này đã dùng tên của những người Israel song tịch. Tên của 7 người trong số này trùng hợp với tên của những người di dân đang ở tại Israel. Những người thực sự mang những tên này cho báo chí biết rằng dữ kiện cá nhân của họ bị sử dụng mà họ không được biết. Hình ảnh trên những hộ chiếu giả của nhiều quốc gia mà cảnh sát Dubai vừa công bố đã không trùng với tên của những người chủ thật của hộ chiếu.

Như vậy cảnh sát Dubai hiện cho truy nã tổng cộng 26 người bị tình nghi có liên quan đến vụ ám sát lãnh tụ Mabhuh vào ngày 19-1 trong một khách sạn ở Dubai. Mabhuh bị xem là một tên trùm buôn vũ khí lậu cho khối cực đoan Hồi giáo Hamas ở dải Gaza. Hồi tuần rồi cảnh sát Dubai đã cho công bố tên và hộ chiếu của 11 nghi can, trong đó có 6 người đi từ các nước Âu Châu và Hồng Kông đến Dubai. Cảnh sát Dubai cho rằng có bàn tay của tình báo Mossad dính vào trong vụ này.

Anh Quốc, nước có nhiều hộ chiếu bị sử dụng giả mạo nhất, đã cho triệu tập đại sứ Israel đến bộ ngoại giao vào ngày 18-2. Tiếp theo, bộ ngoại giao Úc, nước có 3 hộ chiếu giả trong vụ án mạng kể trên, cũng đã triệu tập đại sứ Israel ở thủ đô Canberra. Ngoại trưởng Úc yêu cầu Israel giải thích về vụ việc này và cho biết, Úc sẽ không xem là một hành động thân thiện nếu Úc tìm ra rằng các cơ quan Israel dùng hộ chiếu của Úc để giúp đỡ hay che giấu một vụ án mạng. Úc yêu cầu Israel hợp tác với cảnh sát Úc để điều tra „toàn bộ và minh bạch“ vụ án này. Ái Nhĩ Lan cũng đã mời đại sứ Israel đến bộ ngoại giao. Bộ ngoại giao Đức và Pháp đã yêu cầu Israel cung cấp thông tin về vụ này. Liên hiệp Âu Châu cũng lên tiếng yêu cầu Israel cho điều tra vụ này.

Ukraine: Tổng thống Janukowitsch tuyên thệ

Ngày 25-2, ông Wiktor Janukowitsch đã tuyên thệ nhậm chức tại thủ đô Kiew của nước Ukraine. Như thế ông đã vượt qua được vấn đề kiện lại kết quả bầu cử của phe đối lập nhưng vẫn phải đối phó với sự phân hoá về chính trị và cuộc khủng hoảng kinh tế trầm trọng, là điều mà ông tuyên bố khi nhậm chức.

Vào cuối tuần trước đó, ứng cử viên Julia Timoschenko, đương kim thủ tướng Ukraine, đã rút lại lá đơn kiện kết quả cuộc bầu cử vì cho rằng bà không tin vào sự độc lập của toà án. Như thế Janokowitsch đã không còn gặp trở ngại nào trên con đường nhậm chức. Lễ tuyên thệ tại quốc hội của ông được nhiều quan khách ngoại quốc chứng giám nhưng thiếu sự có mặt của bà Timoschenko. Ông tân tổng thống cho biết chính phủ mới sẽ phải giúp kinh tế tăng trưởng và cải thiện điều kiện xã hội. Ông tiên đoán thời kì sắp tới sẽ nhiều khó khăn: nợ nần nhiều, nghèo đói và tham nhũng. Trên thực tế nền kinh tế Ukraine đang gặp nhiều khó khăn và phải mượn một món nợ 16,4 tỉ dollar của Ngân hàng thế giới để cứu chữa. Tổ chức này đã ngưng giải ngân hồi cuối năm ngoái và chỉ chấp nhận tiếp tục viện trợ khi tình hình chính trị được ổn định trở lại. Hiện nay người ta chưa biết quan hệ của ông tổng thống Janukowitsch và bà thủ tướng Timoschenko sắp tới sẽ ra sao vì cả hai đã được bầu riêng rẽ. Dù có nhiều quyền hành nhưng nếu bị Timoschenko cản lối thì Janukowitsch cũng sẽ không thể thực hiện được các dự định của mình.

Janukowitsch tuyên bố rằng về mặt ngoại giao, Ukraine sẽ giữ vị thế không liên kết trong hệ thống an ninh của Âu Châu. Chính sách ngoại giao của ông sẽ dựa trên 3 trụ cột là Nga, EU và Hoa Kỳ. Có tin đồn rằng ông sẽ dành chuyến viễn du đầu tiên để đến thủ phủ Brusselles của Liên hiệp Âu Châu.

Hoà Lan giải tán chính phủ

Chính phủ liên minh tại Hoà Lan đã tan vỡ vì những tranh cãi trong vấn đề tham chiến tại Afghanistan. Vào ngày 9-6 sắp tới Hoà Lan sẽ phải bầu lại quốc hội. Đương kim thủ tướng Hoà Lan cho biết sau đó đảng của ông sẽ có thể liên minh với đảng cực hữu PVV của ông Wilders để tiếp tục cầm quyền.

Ngày 23-2, Nữ hoàng Beatrix đã tiếp nhận đơn từ chức của tập thể những bộ trưởng và thứ trưởng thuộc đảng Dân chủ Xã hội Lao động Hoà Lan (PvdA) và đồng ý cho tổ chức tổng tuyển cử. Thủ tướng Balkende sẽ đảm nhiệm chức thủ tướng tạm thời cho đến khi có bầu cử mới. Chính phủ của Balkende đã tan vỡ khi không thống nhất lập trường về việc rút quân Hoà Lan ra khỏi vùng Urusgan ở Afghanistan trong năm nay hay trong các năm sau đó. Thủ tướng Balkende, thuộc đảng Dân chủ Cơ đốc Hoà Lan (CDA), đã bị áp lực của khối Nato và Hoa Kỳ và muốn gia hạn việc tham chiến của quân Hoà Lan đến tháng 8-2011 trong khi phe Dân chủ Xã hội liên minh với ông lại muốn rút quân đúng như thời hạn định trước vào năm nay. Có điều là ông Balkende cũng chưa thể chắc chắn thực hiện được ý định này nếu sắp tới ông liên minh cầm quyền với đảng cực hữu PVV của ông Wilders. Đảng PVV của Wilders lâu nay vẫn đòi hỏi Hoà Lan phải rút quân khỏi Afghanistan. Trong những vấn đề khác Wilders đã tỏ thái độ sẵn sàng nhượng bộ thí dụ như việc đòi cấm không cho người Hồi giáo được nhập cảnh và chính phủ phải có những biện pháp đối với việc „Hồi giáo hoá“ Hoà Lan. Những cuộc thăm dò dư luận mới đây cho thấy đảng PVV đã được thêm nhiều người ủng hộ và trở thành đảng có số phiếu ủng hộ nhiều thứ hai sau đảng CDA của Balkende.

Như vậy một tân chính phủ Hoà Lan sẽ phải lấy quyết định về vấn đề Afghanistan mặc dù ngay từ đầu đa số dân Hoà Lan không ủng hộ việc tham chiến. Theo quyết định trước đây thì người cuối cùng trong đoàn quân 1.600 người Hoà Lan sẽ phải rút khỏi Afghanistan vào tháng 12 này. Đại sứ đặc nhiệm của Hoa Kỳ cho vấn đề Afghanistan, Richard Holbrooke, bày tỏ sự thất vọng trước những biến chuyển tại chính trường Hoà Lan vì cho rằng quân Hoà Lan đã làm việc rất tốt. Từ năm 2006 quân Hoà Lan đã được đưa vào để bảo vệ an ninh và tái thiết tỉnh Urusgan.

Sarkozy thú nhận lỗi ở Ruanda

Trong chuyến công du Ruanda vào ngày 25-2, tổng thống Nicolas Sarkozy của Pháp đã thú nhận lỗi „không nhận ra tầm cỡ của vụ diệt chủng“. Trong cuộc chiến diệt chủng hồi 16 năm trước đã có 800.000 người ở Ruanda bị giết chết. Toà án Hình sự Quốc tế về Ruanda ở Den Haag hiện đang xét xử các thủ phạm.

Sarkozy đã đến thăm một trung tâm tưởng niệm các nạn nhân của cuộc chiến diệt chủng vào năm 1994. Sarkozy giải thích rằng Pháp đã bị mù quáng trong cuộc chiến này. Sarkozy cho biết quân đội Pháp đã đến nơi quá chậm và quá ít.

Sarkozy nhận sai lầm nhưng đã không đưa ra lời xin lỗi nào. Tổng thống Kagame của Ruanda tuyên bố hai nước muốn có quan hệ hợp tác mạnh và như thế đã chấm dứt một thời kì căng thẳng về mặt ngoại giao. Trong thời gian trước đây, 2 quốc gia này đã đổ thừa cho nhau một phần trách nhiệm gây ra cuộc chiến diệt chủng và đã tiến hành những thủ tục pháp lí rất phức tạp đối với nhau. Từ đó tổng thống Kagame đã đưa Ruanda đi sát lại gần những quốc gia nói tiếng Anh hơn.

Trước khi đến Ruanda, Sarkozy đã đến Gabun thăm tổng thống Ali Bongo và bày tỏ sự ủng hộ đối với ông này. Tại Gabun hai tổng thống đã kí với nhau một thoả ước về quân sự trong đó qui định việc giữ lại căn cứ quân sự ở Libreville và đóng cửa căn cứ ở Dakar.

Trong khi đó Toà án Hình sự Quốc tế về Ruanda ở Den Haag đã kết án 25 năm tù đối với một cựu sĩ quan. Ông ta bị cáo buộc tội giết 50 người trong cuộc chiến diệt chủng này.

Thánh chiến chống Thuỵ Sĩ

Ngày 25-2, tổng thống Muammar al-Gaddafi của Lybi lại gia tăng chống Thuỵ Sĩ bằng cách kêu gọi mở cuộc thánh chiến chống quốc gia trung lập này. Lí do được Gaddafi nêu ra là việc dân Thuỵ Sĩ biểu quyết cấm không cho xây tháp chuông ở các thánh đường Hồi giáo. Gaddafi kêu gọi sử dụng mọi phương tiện trong cuộc thánh chiến này. Gaddafi, một lãnh tụ chuyên ủng hộ khủng bố Hồi giáo, cho rằng cuộc thánh chiến chống Thuỵ Sĩ không phải là hành động khủng bố.

Gaddafi tuyên bố „Thuỵ Sĩ là một quốc gia vô thần và phản phúc. Nước này đã phá các ngôi nhà của Allah nên phải kêu gọi thánh chiến chống nó.“ Gaddafi nói tiếp trong ngày lễ sinh nhật của đấng Allah rằng „mỗi người Hồi giáo đang làm ăn tại Thuỵ Sĩ là một kẻ vô đạo chống Hồi giáo.“

Gaddafi nổi tiếng là một kẻ lập dị và ăn nói bừa bãi. Vào tháng 9-2009 hắn chửi tổ chức Liên hiệp quốc và xé bản hiến chương LHQ ngay trong phiên họp đại hội đồng của tổ chức này. Hồi tháng 11-2009 hắn đến dự Hội nghị Thượng đỉnh về Lương thực của LHQ ở thủ đô Rom và cho gọi 500 em thiếu nữ Ý đến gặp hắn cho vui. Khi chỉ có vài chục em đến hắn đã thuyết giảng kinh Koran cho các em nghe. Vào tháng 7-2009 Gaddafi tuyên bố nhân hội nghị thượng đỉnh G8 rằng cần phải giải tán nước Thuỵ Sĩ và đem đất của quốc gia này ra chia cho các nước láng giềng. Con của hắn là Hannibal tuyên bố: „Nếu tôi có một trái bom nguyên tử thì tôi sẽ xoá Thuỵ Sĩ trên bản đồ thế giới.“

Quan hệ Thuỵ Sĩ và Lybi hiện đang bị trục trặc từ khi xảy ra vụ Hannibal. Hannibal là một trong những người con của lãnh tụ Gaddafi. Vào tháng 7-2008 cảnh sát Thuỵ Sĩ đã cho tạm giữ hắn và vợ hắn vì tội hành hung hai nhân viên khách sạn ở Genève. Để trả thù Libi đã cho bắt giam và kết án 2 doanh gia Thuỵ Sĩ ở Lybi. Để trả đũa Thuỵ Sĩ cho công bố một danh sách của trên 180 công dân Lybi bị cấm nhập cảnh vào Thuỵ Sĩ. Gaddafi đáp lễ bằng cách cấm không cho công dân của tổng cộng 25 quốc gia Âu Châu thuộc khối Schengen được nhập cảnh vào Lybi.

Ý hiện chỉ trích danh sách đen của Thuỵ Sĩ. Tại hội nghị các bộ trưởng nội vụ EU vào ngày 25-2, bộ trưởng nội vụ Ý cho rằng Thuỵ Sĩ đang đe doạ tương lai của khối Schengen. Lí do là những người Lybi nằm trên danh sách đen của Thuỵ Sĩ cũng sẽ không được phép đi đến bất cứ nước nào khác trong số 25 quốc gia thuộc khối Schengen. Ý cho rằng nêu chấp nhận nguyên tắc này thì „bất cứ quốc gia nào cũng có thể lợi dụng Schengen để giải quyết mâu thuẫn riêng với một quốc gia thứ ba và gây khó dễ cho các quốc gia Schengen khác.“