Công dân chống tham nhũng được giải thưởng quốc tế của Việt Nam nói với BBC những vụ chống lại các hành động mà bà gọi là 'cướp đất' như vụ Đoàn Văn Vươn sẽ còn nhiều nếu người dân hiểu biết và có học thức hơn.

Bà Lê Hiền Đức, năm nay 81 tuổi, nói bà nhận được 'rất nhiều' đơn khiếu nại về đất đai, cũng như hình ảnh, video về các vụ cưỡng chế đất đai gây đổ máu.

Bà nói với BBC hôm 29/1/2012: "[Những vụ mất đất] giống như Đoàn Văn Vươn rất nhiều, nhưng Vươn là một kỹ sư, có trình độ cho nên anh ấy đi theo con đường như vậy.

"Còn những người nông dân quá khổ, uất ức lắm, mất đất, mất nhà, mất ruộng... người ta sống bằng gì nữa đây?"

"Vì bây giờ người ta chưa có trình độ, chứ nếu người ta có trình độ như ông Vươn thì sẽ còn nhiều Đoàn Văn Vươn nữa chưa không phải là một Đoàn Văn Vươn đâu.

Công dân chống tham nhũng nói bà ủng hộ hành động của ông Vươn và so với những người dân có ý định tự thiêu để phản đối thu hồi đất thì việc làm của ông Vươn là 'tích cực'.

"Đây không phải là anh ấy chống đối mà là anh ấy tự vệ.

"Bởi vì nếu lực lượng đến đập phá mà là bảo vệ quyền lợi chính đáng của nhân dân thì tôi mới gọi đấy là thi hành công vụ, anh Vươn chống lại là anh Vươn sai.

"Nhưng đây không phải bảo vệ quyền lợi chính đáng cho tập thể, cho nhân dân mà bảo vệ quyền lợi...tôi dùng cái từ là 'cướp đất' chứ không phải là bảo vệ."

"Người nông dân bây giờ trắng tay... vì người ta không có trình độ, chứ còn nếu có trình độ thì người ta sẽ vùng lên."

Lê Hiền Đức

Bà Đức nói việc giải quyết chậm trễ các khiếu nại về đất đai đang đẩy người dân tới bước đường cùng:

"...Rét mướt như thế này mà lang thang ngoài vườn hoa bãi cỏ. Sống ở chỗ này, thuê được cái nhà độ khoảng 15 m2, bẩy tám con người chui vào đấy nằm.

"Thế thì người ta sống bằng gì để kiên trì ra xin đề nghị với thanh tra chính phủ giải quyết.

"Nhưng... nó đá lên rồi nó lại đá xuống, nó đẩy chỗ nọ, đẩy chỗ kia.

"Tôi gọi Thanh tra Chính phủ [họ] bảo 'Việc này đã giao về tỉnh'

"Nhưng tôi nói rằng chính 'thằng' tỉnh là 'thằng' cướp đất, chính 'thằng' tỉnh là 'thằng' ăn đất của dân.

"Người nông dân bây giờ trắng tay... vì người ta không có trình độ chứ còn nếu có trình độ thì người ta sẽ vùng lên."

'Căm thù'

Người được giải thưởng về chống tham nhũng của tổ chức Minh bạch Quốc Tế - Transparency International - nói:

"Sáu mươi ba tỉnh thành phố ở Việt Nam thì có lẽ trong tay tôi phải đến từ 50 đến 52 tỉnh thành phố có dân bị mất đất.

"Ngay ở Bắc Ninh, cách Hà Nội 20 km, mà dân sợ mất đồng ruộng. Người ta sống bằng gì? Sống bằng cây lúa mà bây giờ nó cướp lúa của người ta, cướp ruộng đất của người ta.

"Có một cán bộ chính quyền trả lời người dân rằng 'Bây giờ mua hai cái phích, đun nước sôi bỏ vào đấy rồi đi bán rong...Hoặc là mua một cái xe máy để chạy xe ôm.'

"Người dân là sống bằng đồng ruộng, không thể chịu mất đất được và tôi nói đùa là người ta sống bằng cây lúa bây giờ người ta mất đất thì người ta trồng lúa vào gầm giường à?"

Bà Đức cũng nói bà đã đưa lên vụ Bấm cưỡng chế mồ mả đất đai ở phường Dương Nội, quận Hà Đông, cách Hà Nội 15 km.

"Tôi thì mất ăn mất ngủ khi tôi nhìn thấy những cánh đồng lúa xanh mơn mởn mà nó cho xe ủi đi. Rồi những bãi tha ma biết bao nhiêu mồ mả ông cha của người dân ở đấy, nói về tâm linh đó là sự đau xót lắm. Nó cày xới lung tung cả lên, thậm chí hàng trăm công an bộ đội đứng trên bờ, đứng khoanh tay nhìn."

Bà Lê Hiền Đức nói với BBC bà có rất nhiều bức ảnh cho thấy người dân bị "đánh chảy máu đầu, máu tai" khi giữ đất.

"Nông dân mất đất phải nói là người ta rất căm thù, phải dùng từ căm thù mới đúng," bà nói.

"Thậm chí có người dân An Giang mà trong tay tôi còn rất nhiều đơn từ đây, người ta đến nhà tôi người ta bảo nếu không được giải quyết chuyến này chúng con tự thiêu ngay bờ Hồ Hoàn Kiếm bởi vì về bây giờ cũng con không còn gì mà sống nên sẵn sàng tự thiêu.

"Buộc lòng tôi phải gọi điện cho ông Bộ trưởng Công An 'Anh ơi, đây anh nghe dân đi, dân sẽ tự thiêu ở Hà Nội thì còn gì nữa là đất nước."

'Vô cảm'

Công dân chống tham nhũng 81 tuổi nói trong số các đơn từ mà bà có số được giải quyết cho tới nay chưa tới 10% trong khi có người phải khiếu nại qua các đời chủ tịch tỉnh khác nhau và số lượng đơn thư khiếu nại của một người có thể lên tới hàng ngàn.

Bà cũng nói bà đã chứng kiến có nơi đất giải tỏa để hoang tới hai năm trong khi người dân không có đất cấy lúa và chính bà đã thúc giục người dân cứ ra cấy ở những mảnh đất trước đây của họ.

Người dân Việt Nam, bà Đức nói, sẵn sàng hiến đất cho các công trình xây nghĩa trang, trường học hay đường sá nhưng nhiều trường hợp thu đất gần đây "không phải phục vụ mục đích dân sinh" mà "để chia nhau".

Bà kể với BBC: "Chính tôi đã vào tận tỉnh An Giang mà còn bị Thanh tra Chính phủ hỏi 'Bà có liên quan gì tới quyền lợi ở An Giang không?'

"Thế thì tôi nói vui đùa, 'Có, có liên quan, tôi vào tôi xin 2m, à 1,8m thôi vì người tôi cao 1,5m thì tôi chỉ xin 1,8m là đủ chôn tôi rồi.

"Trong khi cả gia đình họ hàng tôi tám đời ở Hà Nội. Thế nhưng mà tôi nói thế để chúng nó biết rằng 'Cứ phải có quyền lợi liên quan thì mới lên tiếng, thì mới vào à?'

"Cuối cùng tôi nói rằng 'Tôi không vô cảm như các anh đâu'.

"Sau đó cái tay Tổng Thanh tra Trần Văn Truyền đấy bây giờ nói một danh từ vui vui là bật bãi rồi"

Bà Đức nói cách đây 60 năm bà tham gia vào phong trào phá kho thóc Nhật và chia lương thực, ruộng đất cho người dân và đặt câu hỏi đối với những hành động "thu ruộng đất của nông dân" hiện nay.

Người chống tham nhũng có tiếng ở Việt Nam cũng cáo buộc các nhà lãnh đạo Việt Nam không hiểu suy nghĩ của người dân.

"Các ông cấp cao ngồi ở trong văn phòng, trong cơ quan kín cổng cao tường [có] lính gác, đi xe hơi, về xe hơi, biết đâu rằng ngoài chợ người ta chửi công an như thế nào.

"Người ta bảo công an là 'cướp ngày' là 'cướp cạn'.

Trong các diễn biến mới nhất liên quan tới tranh chấp đất đai, một người dân ở Bắc Giang được cho là đã tử vong sau khi có va chạm với công an địa phương liên quan tới thu hồi đất.

Lê Hiền Đức – Đừng dễ tin như thế!

Ông Nguyễn Tấn Dũng vừa kết luận về vụ cưỡng chế ở Hải Phòng, hàng loạt toà báo liền giật những cái tít rất kêu, một số nghe còn đậm chất phường tuồng: Một kết luận hợp lòng dân (SGGP), Kết luận của Thủ tướng “thấu tình, đạt lí” (VOV), Người dân vỡ òa niềm vui, lãnh đạo Hải Phòng “tâm phục” (Bee.net.vn), Kết luận của Thủ tướng đã làm nức lòng nhân dân (GDVN), Vợ Đoàn Văn Vươn cảm ơn Thủ tướng (Vietnamnet), Người dân Tiên Lãng phấn khởi cảm ơn Thủ tướng (Vietbao), Người dân Tiên Lãng: “Lòng tin của chúng tôi đã hồi sinh” (VNE), Kết luận công bằng, tạo niềm tin cho nhân dân cả nước (PLTP), Tiên Lãng: và con tim đã vui trở lại (Vietnamnet)…

Điều ấy chẳng làm tôi ngạc nhiên vì giật tít, đăng tin như thế là “công việc” của các toà báo trên. Các toà báo mang danh “nhân dân” như Nhân dân, Quân đội nhân dân, Công an nhân dân không đăng tin, bình luận gì đáng kể cũng chẳng làm tôi ngạc nhiên vì “công việc” của họ là vậy. Phóng viên Việt Nam viết thế mà nhiều khi không phải thế, không nghĩ như thế. Chẳng nói đâu xa, ngay trước ngày ông Dũng kết luận, toà báo Giáo dục Việt Nam cử người tới phỏng vấn tôi; tôi chỉ nêu giả định “sự nghiêm minh của Thủ tướng trong việc xử lí các cán bộ vi phạm trong vụ việc ở Tiên Lãng sẽ làm gương cho các địa phương khác trong cả nước”; khi đăng bài, toà báo không thêm thắt câu nào, chữ nào, đó là cách làm việc nghiêm túc, nhưng lại giật cái tít: “Cưỡng chế ở Hải Phòng: “Bà già” Lê Hiền Đức kì vọng vào Thủ tướng” thì thật đáng rầu lòng.

Kì vọng? Tôi đâu có đem “trái tim lầm chỗ để trên đầu”(1) như thế vì “kết luận” mới chỉ là lời nói mà tôi thì đã thấy rất rõ khoảng cách ghê gớm giữa lời nói và việc làm của ông Dũng. Dưới đây là vài thí dụ để minh hoạ:

Ngày 27-6-2006, khi nhậm chức Thủ tướng, ông Dũng cao giọng tuyên bố: “Tôi kiên quyết và quyết liệt chống tham nhũng. Nếu tôi không chống được tham nhũng, tôi xin từ chức ngay”. Từ đó tới nay, tham nhũng ở ViệtNam ngày càng trầm trọng mà ông vẫn tại vị.

Ngày 7-5-2009, khi ông tới thăm Đại tướng Võ Nguyên Giáp nhân kỉ niệm 55 năm chiến thắng lịch sử Điện Biên Phủ, Đại tướng có bảo ông về vấn đề khai thác bô-xít ở Tây Nguyên: “Rất mong các đồng chí lưu tâm đến chuyện khai thác. Đây là địa điểm chiến lược quan trọng của đất nước, có ý nghĩa quan trọng về quốc phòng an ninh không chỉ với Việt Nam mà cả với Đông Dương”. Đại tướng còn bày tỏ sự quan ngại về việc lao động nước ngoài vào theo các dự án này. Ông nắm tay Đại tướng, khẳng định: “Chính phủ xin tiếp thu ý kiến của Đại tướng”. Vậy mà hai ngày sau, khi tiếp xúc cử tri quận Lê Chân – thành phố Hải Phòng, ông lại nói, về vấn đề bô-xít, Bộ Chính trị đã có kết luận và thông báo công khai trên báo chí, sau đó ông “phân tích” nào là tài nguyên đất nước ta hạn hẹp trong khi trữ lượng bô-xít lớn thứ 3 thế giới, riêng ở Tây Nguyên trên 5 tỉ tấn, nào là “việc khai thác sẽ được chỉ đạo nghiêm túc và có sự kiểm soát và quản lí chặt chẽ để đạt hiệu quả kinh tế, đảm bảo bền vững về môi trường; giải quyết công ăn việc làm cho người lao động; đưa ngành công nghiệp khai thác quặng bô-xít trở thành một ngành công nghiệp lớn của đất nước, góp phần thúc đẩy sự phát triển kinh tế – xã hội vùng Tây Nguyên“. Thực tế diễn ra thế nào, chúng ta ít nhiều đã rõ.

Ngày 25-11-2011, đăng đàn trước Quốc hội, ông nói Việt Nam có đủ căn cứ pháp lí và lịch sử về việc hai quần đảo Hoàng Sa, Trường Sa thuộc chủ quyền Việt Nam, năm 1974 Trung Quốc đã dùng vũ lực đánh chiếm toàn bộ Hoàng Sa… Ấy vậy mà trong liền mấy tháng trước đó, đối với tất cả các cuộc biểu tình diễn ra tại thủ đô Hà Nội và thành phố Hồ Chí Minh nhằm phản đối Trung Quốc đánh chiếm Hoàng Sa, Trường Sa, gây hấn trên Biển Đông của ta, ông đều để lực lượng công an ngăn chặn, trấn áp, thậm chí còn bắt bớ, đánh đập, giam giữ, xử phạt hành chính, đe doạ truy tố người biểu tình. Hiện nhiều người từng tham gia biểu tình vẫn đang bị khống chế, o ép. Nghiêm trọng hơn, một trong những “biểu tình viên” tích cực nhất là bà Bùi Thị Minh Hằng đã bị “tập trung cải tạo”, thực chất là bị giam giữ mà không qua xử án.

Chẳng cứ ông Dũng, có thể nói tất cả các quan chức Việt Namtôi từng tiếp xúc trong mươi năm trở lại đây đều ít nhiều nói một đằng làm một nẻo, khiến người dân không biết đâu mà lần, không thể nào tin. Trong kết luận về vụ cưỡng chế ở Tiên Lãng, ông Dũng chỉ nói những điều không thể nói khác đi vì nhân chứng, vật chứng đã đủ đầy, căn cứ pháp lí đã sáng tỏ, ai nấy đều hay biết. Về kết luận này, Trung tướng Nguyễn Quốc Thước thể hiện rất rõ sự tinh tường, sắc sảo khi khẳng định với phóng viên báo GDVN rằng: “Nếu dừng lại như thế này thì có thể nói là chỉ giải quyết nửa vời thôi. Đây mới chỉ là kết luận vụ việc nhưng xử lí như thế nào việc này phải làm một cách nghiêm túc từ thành phố trở xuống”.

Cách đây ít hôm, trong bài “Thế thiên hành đạo”, tôi có viết: “Chừng nào ông Đoàn Văn Vươn và những người thân của ông còn phải nằm trong vòng lao lí, còn chưa được bồi hoàn các quyền lợi về vật chất, tinh thần đã bị xâm phạm thì chừng đó tôi còn nhìn chính quyền trung ương của Việt Nam chỉ như là sự phóng to của chính quyền huyện Tiên Lãng, chính quyền thành phố Hải Phòng”. Nay lao lí vẫn lao lí, cửa nát nhà tan vẫn cửa nát nhà tan, màn trời chiếu đất vẫn màn trời chiếu đất, việc giải quyết vụ việc đã được giao cho lãnh đạo thành phố Hải Phòng thực hiện đúng theo kiểu xử lí nội bộ, trong đó Phó Chủ tịch Uỷ ban Nhân dân Thành phố Đỗ Trung Thoại – người đã đã dối trá tới mức “vô liêm sỉ”, “lèo lá, tráo trở” tới mức “không còn giới hạn” (chữ dùng của ông Bùi Hoàng Tám) khi nói về thủ phạm phá nhà ông Đoàn Văn Vươn – được cử làm Tổ trưởng rồi đổi sang Tổ phó thường trực Tổ công tác xử lí những vấn đề liên quan vụ cưỡng chế, trang mạng “lề phải” VTC thì có bài “Cưỡng chế Tiên Lãng: Ông Vươn có thể chỉ bị 12 năm tù”, chẳng biết có phải để dọn đường, rõ ràng dưới con mắt tôi, xin nhắc lại, chính quyền trung ương của Việt Nam vẫn chỉ như là sự phóng to của chính quyền huyện Tiên Lãng, chính quyền thành phố Hải Phòng mà thôi.

Quay trở lại chủ đề chính – điều gì làm tôi ngạc nhiên?

Đó là việc trong mấy ngày qua, từ nhiều tỉnh thành, hàng chục người dân bị cướp đất đai, nhà cửa, phải khiếu nại, tố cáo hàng năm, hàng chục năm với hàng chục, hàng trăm, thậm chí hàng ngàn lá đơn mực hoà máu, mồ hôi và nước mắt mà vẫn chưa thu được kết quả gì đã gọi điện cho tôi bày tỏ sự vui mừng, phấn khởi trước kết luận của Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng.

Than ôi, đất đai, nhà cửa bị cướp trắng, đi kêu cầu bị đá vòng, đá hất từ chỗ nọ sang chỗ kia, bị khước từ, mắng chửi, xua đuổi, o ép, thậm chí bị hành hung mà bà con vẫn phấn khởi, tin tưởng, trông mong, hi vọng ư? Bà con chúng ta quả là quá tốt, phẩm chất người Việt xưa nay vốn là như vậy đấy. Nhưng đặt niềm tin của mình cho đúng chỗ thì vao giờ cũng không phải hối hận, thưa bà con.

Ngay sau khi ông Chủ tịch nước Trương Tấn Sang hô hào diệt bầy sâu tham nhũng rồi ông Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng hô hào chỉnh đốn Đảng Cộng sản, tôi đã có thư ngỏ gửi hai ông để hưởng ứng song tới nay đã thấy chút hồi âm nào đâu nào.

Tôi e tất cả chỉ là “nhân nghĩa bà Tú Đễ”.(2)

L. H. Đ.

Tác giả gửi trực tiếp cho BVN

(1) Mượn thơ Tố Hữu

(2) Thành ngữ chỉ thứ “nhân nghĩa” giả vờ. (BVN)